Νύχτες Πρεμιέρας: Μια καλόπιστη κριτική

20-χρόνια-νύχτες-πρεμιέρας

Disclaimer: Το κείμενο που ακολουθεί είναι μια καλόπιστη κριτική, προερχόμενη από κάποια με ακαδημαϊκή σχέση με το σινεμά, που δε γνωρίζει παρά ελάχιστα τα politics και τα οικονομικά δεδομένα των κινηματογραφικών φεστιβάλ. Παρόλα αυτά ως πιστή φαν εδώ και μια δεκαετία του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας, θεωρώ ότι εγώ όπως και όλοι όσοι το παρακολουθούν (και το έχουν ενισχύσει οικονομικά με εισιτήρια και κάρτες διαρκείας κατά καιρούς) έχουν δικαίωμα να κριτικάρουν την πορεία του και την εξέλιξή του.

Δε νομίζω ότι είναι ιδέα μου ότι το Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας ή τελοσπάντων οι γνωστές σε όλους μας Νύχτες Πρεμιέρας φαίνεται να έχoυν χάσει κάπως την αίγλη τους ή για την ακρίβεια την ικανότητα να ενθουσιάσουν του Αθηναίους όπως μέχρι πριν λίγα χρόνια συνέβαινε. Φυσικά το κείμενο που ακολουθεί μπορεί να είναι απλά η γκρίνια που διακρίνει όσους μεγαλώνουν και γίνονται πιο ξινοί με όλα γύρω τους αλλά απ’ την άλλη θεωρώ πώς μιλάω με επιχειρήματα.
Δύο ζητήματα που δεν είναι ευθύνη του φεστιβάλ είναι αφενός η ευρύτερη οικομική κρίση που στέρησε από πολλούς την ικανότητα να παρακολουθούν πολλές προβολές και αφετέρου ο χαμός με τα peer-to-peer sites. Κάποιες από τις επιλογές του φεστιβάλ βρίσκονται εκεί διαθέσιμες, ενίοτε και κάποιο καιρό πριν, ειδικά τα εκτός διαγωνιστικών τμημάτων φιλμ που δεν είναι και τόσο πρόσφατα.

Πέρα από τους εξωγενείς παράγοντες όμως δε μπορεί κανείς να αρνηθεί πως έχει και το φεστιβάλ τις ευθύνες του για το ότι δε μας συναρπάζει πια με τον τρόπο που συνήθιζε. Το Α και το Ω για ένα φεστιβάλ είναι φυσικά το πρόγραμμα και εκεί θεωρώ πως πια χωλαίνει εμφανώς. Καταλαβαίνω ότι όντας ένα φεστιβάλ με μικρή κρατική ενίσχυση (σε αντιδιαστολή με το φεστιβάλ Θεσσαλονίκης) αναγκάζεται να κάνει πολλές περικοπές και υποχωρήσεις. Αυτό δε σημαίνει όμως ότι απλώς θέλουμε να δούμε τις ταινίες πρώτης προβολής μία ή δύο εβδομάδες πριν ανοίξουν κανονικά και τίποτε παραπάνω. Ας το δούμε αλλιώς: αντί να φέρει ένα μείγμα ταινιών και ειδών χωρίς κατεύθυνση, ας επικεντρωθεί -για παράδειγμα- λίγο περισσότερο στο αμερικάνικο indie που πάντα αποτελούσε δυνατό χαρτί του φεστιβάλ και φαίνεται να το γνωρίζουν καλά και όσοι εργάζονται για αυτό. Αφού φέρνει πολλές συμμετοχές από τα μοδάτα και πολυσυζητημένα SXSW και Sundance, ας τις γκρουπάρει και ας τις προμοτάρει ανάλογα, ειδικά τις παραγωγές που δεν θα βρουν διανομή στη χώρα μας, όπως πχ το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης παίζει το χαρτί της διαφοροποίησης με το τμήμα “Βλέμμα στα Βαλκάνια”. Δεκτή επίσης η προώθηση του εγχώριου σινεμά αλλά όχι χωρίς περαιτέρω αξιολόγηση, με μοναδικό κριτήριο να κάνουν μερικές ταινίες μια “λαμπερή” πρεμιέρα στο φεστιβάλ, η οποία το μόνο που σημαίνει είναι μερικές φωτογραφίες παραπάνω για τους συντελεστές και λιγότερες θέσεις για το κοινό.
Επιπλέον, το μικρό φεστιβάλ μας δεν είναι ούτε Ρότερνταμ, ούτε Σαν Σεμπάστιαν, ούτε Λοκάρνο, ούτε Κάρλοβι Βάρι για να πω μερικά από τα μικρότερα τη τάξει αλλά γνωστά κινηματογραφικά φεστιβάλ μετά τα blockbusters των Καννών ή του Τορόντο. Υποτίθεται λοιπόν ότι ένα φεστιβάλ με μικρότερη επιρροή στο κόσμο της βιομηχανίας έχει ως στόχο να ευχαριστήσει τους φίλους του. Μετά από 20 χρόνια θα έπρεπε να έχει βρεθεί ένας τρόπος- δεν ξέρω πώς ούτε λέω ότι είναι εύκολο- να έχει το φεστιβάλ ένα ΕΝΙΑΙΟ σύστημα διάθεσης εισιτηρίων κάπου όπως πχ στον Ιανό με 5-6 άτομα τις ώρες αιχμής και 2-3 τις υπόλοιπες για να μην τραβιόμαστε ειδικά στο Δαναό ή στην Ταινιοθήκη για να βγάλουμε εισιτήρια για κάθε προβολή (όταν αυτά δε είναι μηδενικά εισιτήρια λόγω καρτών διαρκείας ή διαπιστεύσεων μιλάμε για ακόμα μεγαλύτερο το χάσιμο χρόνου). Προφανώς δεν είναι εύκολο αφού το φεστιβάλ δεν έχει δικές του αίθουσες, αλλά κάπως πρέπει να γίνει.
Επίσης, καλά και άγια τα πάρτι με ανθυποσελέμπριτις του σταρ σύστεμ και της κουλ χιπστερίας, αλλά κάτι τέτοια δεν φανερώνουν ενδιαφέρον για τον απλό σινεφίλ, παρά μόνο ανακύκλωση ενδιαφέροντος και social media buzz στον ίδιο μικρό κύκλο ανθρώπων. Ας μου επιτραπεί να σημειώσω ότι το φεστιβάλ καμιά φορά πάσχει από μια από τις δημοφιλείς ασθένειες του καιρού μας: την υπερβολική αυτοαναφορικότητα, σε στυλ δείτε πόσο υπέροχοι είμαστε εμείς, τα πάρτυ και τα μπαρ μας. Έλα όμως που κατ’ αυτόν τον τρόπο οι ταινίες μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα.
Για να ξαναγυρίσω στα του προγράμματος, δεν είναι τυχαίο πως το τμήμα με τη μεγαλύτερη κίνηση και προβολή είναι το μουσικό, όχι μόνο γιατί στο μικρό μας χωριό οι σινεφίλ και οι μουσικόφιλοι είναι κύκλοι τεμνόμενοι (και η τομή τους λέγεται χίπστερς) αλλά και γιατί έχει όντως μια κατεύθυνση, έναν προγραμματισμό και φρέσκιες ταινίες. Δεν είναι δυνατόν για τα 20 χρόνια του φεστιβάλ (όπως έγραψε και ο Μανώλης Βαμβούνης στο gkoultoura.gr) να μη γίνεται ένα επετειακό αφιέρωμα που θα φέρει πιο κοντά το κοινό στο ίδιο το φεστιβάλ και την ιστορία του, είτε αυτό είναι παλιότερες βραβεύσεις, παλιότερα “κλασικά” μουσικά ή ιστορικά sold-out ή ο,τιδήποτε άλλο. Προσωπικά το αφιέρωμα post-blue velvet days εκτός από αδιάφορο μου φάνηκε και πολύ “αντιεμπορικά” τιτλοφορημένο. Τι πάει να πει post-blue velvet days ακριβώς; Δε θέλει ένα αφιέρωμα έναν τίτλο πιο πιασάρικο, πιο ευρηματικό βρε αδερφέ; Γενικότερα τα αφιερώματα φαίνεται, ειδικά τα τελευταία χρόνια, πως μπαίνουν κάποιες φορές για να γεμίσουν το πρόγραμμα παρά ως αυθύπαρκτες ενότητες με σημαντικό λόγο ύπαρξης.

To φεστιβάλ εκτός από τον ανταγωνισμό των διοργανώσεων σε άλλες πόλεις, έχει πια να σκεφτεί και τον ανταγωνισμό από άλλα φεστιβάλ στην πόλη μας, μικρότερου βεληνεκούς βέβαια, που όμως ως πιο εξειδικευμένα έχουν και πιο ξεκάθαρο στίγμα. Διοργανώσεις όπως το φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηματογράφου της Ταινιοθήκης, το queer film festival και τα κατά καιρούς αφιερώματα (κυρίως της Ταινιοθήκης, αλλά όχι μόνο) σε τοπικές ή περιφερειακές κινηματογραφίες καλούν τις Νύχτες Πρεμιέρας να ανασκουμπωθούν και να και ανεβάσουν τον πήχυ αλλιώς σύντομα θα ξεπεραστούν. Και σε περίπτωση που δεν έγινα αρκετά σαφής: χρειάζεται μια ριζική ανανέωση και αλλαγές ειδικά στο πρόγραμμα για να μείνουμε φαν του φεστιβάλ για άλλα 20 χρόνια.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *